Kategoria: Nauka i badania

Kiedy myślimy o powikłaniach cukrzycy, do głowy zazwyczaj przychodzą nam problemy ze wzrokiem, nerkami czy stopami. To o nich najczęściej słyszymy w gabinetach lekarskich i czytamy w poradnikach zdrowotnych. Jednak najnowsze, zakrojone na szeroką skalę badania roku rzucają światło na innego, niemal niewidzialnego – a raczej niesłyszalnego – wroga. Okazuje się, że cukrzyca ma swój „cichy udział” w niszczeniu naszego słuchu. I to w skali, której wcześniej nie docenialiśmy.

Przez niemal dwa tygodnie 29 uczniów z Polski i Wietnamu pracowało w pięciu zespołach: biochemicznym, biomedycznym, inżynieryjnym, programistycznym oraz międzynarodowym po to, abyśmy w przyszłości mogli korzystać z ich rozwiązań. Miałam możliwość przyglądać się grupie biomedycznej, gdzie młodzi naukowcy pracowali nad nowymi możliwości diagnostycznymi i terapeutycznymi w obszarze nowotworów skóry. Wspaniale było ich posłuchać i oglądać „przy pracy”.

Obserwując różne starsze osoby w swoim otoczeniu, zastanawiamy się czasem, co decyduje o tym, że jedni osiemdziesięciolatkowie cieszą się pełnią sił i doskonałą pamięcią, podczas gdy inni zmagają się z poważnymi problemami zdrowotnymi. Medycyna od lat szuka przepisu na udaną i sprawną starość. Najnowsze badanie przynosi zaskakującą odpowiedź: klucz do sprawności mózgu może kryć się w… naszych nogach, a dokładniej w tempie, w jakim spacerujemy.

Szczepionka Bacillus Calmette-Guérin (BCG) zapobiega ciężkim postaciom gruźlicy i jest najczęściej stosowaną szczepionką na świecie, a także najstarszą wciąż stosowaną szczepionką przeciw tej chorobie. W ostatnich latach naukowcy coraz bardziej interesują się jej działaniem poza wskazaniami, które może wykraczać poza ochronę przed gruźlicą. Co właśnie odkryli?

Moda na GLP-1 rozlała się daleko poza gabinety diabetologów. Ozempic, Wegovy, Mounjaro i inne leki z tej rodziny zaczynały jako narzędzia do leczenia cukrzycy typu 2, później stały się symbolem farmakologicznej rewolucji w odchudzaniu, a teraz naukowcy coraz częściej sprawdzają, czy ich działanie nie sięga znacznie dalej. Serce, nerki, wątroba, płodność, stany zapalne – lista potencjalnych tropów robi się tak długa, że łatwo wpaść w zachwyt. A ja przy takich tematach od razu mam w głowie małą lampkę ostrzegawczą.

Naukowcy z Japonii prowadzą badania nad lekiem, który mógłby sprawić, że zaczną odrastać utracone zęby stałe. Choć brzmi to jak scenariusz z filmu science fiction, pierwsze wyniki na fretkach są na tyle obiecujące, że rozpoczęto już badania kliniczne z udziałem ludzi. Czy oznacza to koniec implantów i protez? Niekoniecznie.

Olejek miętowy kojarzy się raczej z kroplą dodaną do dyfuzora, kapsułką na brzuch albo tym chłodnym uczuciem, które zostaje po paście do zębów. Trudno od razu widzieć w nim coś, co miałoby wchodzić do rozmowy o ciśnieniu krwi. Bo gdy tylko naturalny składnik spotyka się ze słowem nadciśnienie, internet bardzo szybko zaczyna gotować własną zupę z obietnic, półprawd i porad w stylu: ciocia poleca.

Kawa od lat żyje w dwóch skrajnych opowieściach. W jednej jest małym domowym ratunkiem, kubkiem odwagi przed mailem, którego nie chcemy otwierać. W drugiej – podejrzanym nawykiem, przez który trzęsie się powieka, serce pędzi, a sen obraża się na nas do trzeciej nad ranem. Kawa nie działa wyłącznie jak włącznik energii. W organizmie zachowuje się raczej jak złożony komunikat wysłany do kilku systemów naraz: mózgu, jelit, metabolizmu i mikrobioty.

Przez większość roku komary istnieją dla nas tylko jako niemiłe wspomnienie lata. Wracają nagle, zwykle wieczorem, w ogrodzie, nad wodą albo w sypialni, kiedy człowiek jest już prawie pogodzony z myślą, że dzień się skończył. Wtedy zaczyna się ten cienki dźwięk przy uchu i cała nasza cywilizacyjna pewność siebie kurczy się do pytania: gdzie jest spray?

Przez lata sen traktowaliśmy trochę jak domowy rachunek, który można zapłacić z opóźnieniem. Jedna krótka noc? Odrabiamy w weekend. Zasiedzenie się do późna? Przecież rano kawa załatwi sprawę. Sama dobrze znam ten mechanizm negocjowania z własnym organizmem, jakby był cierpliwym księgowym, a nie układem biologicznym, który codziennie próbuje utrzymać rytm mimo naszej pracy, stresu, seriali, powiadomień i wieczornego jeszcze tylko jednego maila.

Rak szyjki macicy to jeden z tych nowotworów, przy których medycyna od dawna zna podstawową prawdę: im wcześniej coś zostanie zauważone, tym większa szansa, że całą historię uda się zatrzymać, zanim naprawdę się rozpędzi. Problem polega na tym, że samo “badajmy wcześniej” nigdy nie było wystarczająco prostą receptą. Przesiew wymaga ludzi, sprzętu, powtarzalnej jakości ocen i systemu, który nie gubi kobiet gdzieś pomiędzy pobraniem próbki a decyzją, co dalej.

Obserwowane w ostatnich latach trendy rynku żywności wskazują, że Polacy zwracają coraz większą uwagę na to, co jedzą. Sprawdzamy składy, pochodzenie produktów i sposób ich wytwarzania – wszystko to, by zadbać o zdrowie swoje i naszych bliskich. Jednocześnie, coraz częściej szukamy rzetelnych informacji, pochodzących z raportów uznanych instytucji, bo dają nam pewność, że spożywamy to, co najlepsze.