W Polsce w 2025 roku zdiagnozowano aż 55 importowanych przypadków malarii, co było wynikiem podróży pacjentów do Tanzanii i Zanzibaru. Dwóch z nich nie udało się uratować. Rok wcześniej przypadków było nieco mniej, bo 43, jednak 4 osoby zmarły (3). Wówczas chorobę zawleczono do kraju z Tanzanii i Kenii.
W 2025 roku wykryto również 22 przypadki chikungunya, tropikalnej choroby wirusowej, przenoszonej z małp na ludzi przez zainfekowane komary, której głównym objawem są bardzo silne bóle stawów (4).
Zwykle ustępują one po kilku dniach, ale specjaliści ostrzegają, że mogą trwać nawet 2 lata. Co powinniśmy robić, aby z wojaży po świecie wracać nie tylko bogatsi o nowe doświadczenia, ale i w dobrym zdrowiu?
Sześć tygodni, które robią ogromną różnicę
Niezależnie od tego, czy planujemy podróż ze sporym wyprzedzeniem czy decydujemy się na nią spontanicznie, bo udało nam się „upolować” tani bilet, musimy pamiętać, że każdy kraj ma nieco inne zagrożenia zdrowotne i wymogi dotyczące wjazdu.
Lek. Agnieszka Motyl, specjalistka medycyny rodzinnej i epidemiolog, lekarz medycyny podróży w Medicover tłumaczy:
Niewiedza dotycząca zagrożeń związanych z chorobami takimi jak m.in. cholera, żółta febra, dur brzuszny, malaria, wścieklizna czy japońskie zapalenie mózgu może nas kosztować nie tylko zdrowie, ale i życie. Chciałabym uczulić na to szczególnie osoby podróżujące z dziećmi – nie ryzykujmy zdrowiem naszym i najmłodszych. Zaakceptujmy fakt, że przygotowania wymagają czasu i trwają dłużej niż przysłowiowe spakowanie walizki. Konsultacja u lekarza medycyny podróży powinna odbyć się najlepiej co najmniej 6 tygodni przed wyjazdem, tymczasem w naszych placówkach widzimy, że wielu pacjentów zgłasza się dopiero na kilka czy kilkanaście dni przed wyjazdem, kiedy możliwości profilaktyki są już ograniczone.
Dlaczego tak ważne jest zgłoszenie się do specjalisty z odpowiednim wyprzedzeniem? Na przykład w immunoprofilaktyce cholery, na którą szczepienia zaleca się osobom podróżującym do Afryki oraz Ameryki Południowej i Środkowej, dorośli powinni otrzymać 2, a dzieci od 2. do 6. roku życia 3 dawki szczepionki, podawane w odstępie co najmniej jednego tygodnia, przy czym cały cykl należy zakończyć przynajmniej na tydzień przed wyjazdem (5).
Ponadto szczepienia jednodawkowe, np. przeciwko żółtej gorączce, powinny być podane najpóźniej 10 dni przed wyjazdem. W niektórych krajach brak dokumentu potwierdzającego konkretne szczepienie może grozić brakiem zgody na wjazd – np. w Arabii Saudyjskiej obowiązkowe jest szczepienie przeciw meningokokom (6).
Bezpieczeństwo to nie tylko szczepienia
Medycyna podróży obejmuje znacznie więcej niż listę zaleceń dotyczących profilaktyki chorób zakaźnych. Lekarz pomoże nam m.in. w skompletowaniu odpowiedniej apteczki, doradzi, jak bezpiecznie nurkować, wspinać się lub uprawiać inne sporty ekstremalne, jak radzić sobie z upałami i unikać oparzeń słonecznych, zakażeń pokarmowych i ukąszeń owadów.
Ponadto udzieli informacji o bezpiecznym podróżowaniu osobom w specjalnych sytuacjach – np. kobietom w ciąży i dzieciom czy osobom z chorobami przewlekłymi, a w przypadku niepokojących objawów po powrocie z wyjazdu – wdroży odpowiednie postępowanie (8).
Lek. Agnieszka Motyl mówi:
Polacy lubią podróżować i odkrywać świat, w tym kraje o odmiennych warunkach klimatycznych, sanitarnych i epidemiologicznych. Dlatego od lat rozwijamy obszar medycyny podróży, w którym stawiamy na profilaktykę. Już 28 naszych centrów otrzymało certyfikat COMP, czyli Krajowej Sieci Certyfikowanych Ośrodków Medycyny Podróży, Morskiej i Tropikalnej, który jest gwarantem profesjonalizmu i usług najwyższej jakości. W naszych placówkach przyjmuje ponad 80 lekarzy medycyny podróży, z których wielu nie tylko uzyskało certyfikat sieci COMP, lecz także zdało dodatkowy egzamin umiejętności zawodowych w tej dziedzinie.
Dobrze przygotowana wyprawa to świadoma decyzja o zadbaniu o zdrowie i bezpieczeństwo. Dzięki rozwojowi medycyny podróży coraz więcej osób może w prosty sposób skorzystać z profesjonalnej konsultacji i przygotować się do wyjazdu niezależnie od kierunku.
Na podstawie:
- Aktywności Polaków w 2025 roku. CBOSNEWS, https://www.cbos.pl/PL/publikacje/news_tekst.php?nr=7/2026, data dostępu: 07.07.2026 r.
- Bogacka A., Wroczyńska A., Grzybek M. Polish travellers on the move: A study of knowledge of travel health and associated practices among polish travellers abroad. Travel Medicine and Infectious Disease, Volume 65, 2025, 102842, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1477893925000481?via%3Dihub, data dostępu: 07.07.2026 r.
- Profilaktyka przeciwmalaryczna dla polskich podróżnych. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Medycyny Morskiej, Tropikalnej i Podróży, grudzień 2025, https://ptmmtp.pl/rekomendacje, data dostępu: 07.07.2026 r.
- Immunoprofilaktyka przeciw chikungunya dla polskich podróżnych. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Medycyny Morskiej, Tropikalnej i Podróży, grudzień 2025, https://ptmmtp.pl/rekomendacje, data dostępu: 07.07.2026 r.
- https://szczepieniapodrozne.medicover.pl/, data dostępu: 07.07.2026 r.
- Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Warszawie. Medycyna podróży, https://www.gov.pl/web/psse-warszawa/medycyna-podrozy2, data dostępu: 07.07.2026 r.
- https://www.medicover.pl/o-zdrowiu/porady-przed-podroza,191,n,2673, data dostępu: 07.07.2026 r.
