Anafilaksja może zdarzyć się każdemu
Anafilaksja to nagła, ciężka reakcja alergiczna, która może wystąpić u każdego – nawet u osób bez wcześniej rozpoznanej alergii na pokarm, użądlenie lub ukąszenie owada czy przyjęcie leku. Wstrząs anafilaktyczny jest zawsze sytuacją bezpośredniego zagrożenia życia.
Jego objawy, czyli m.in. duszność, objawy skórne (np. wysypki), obrzęk gardła, języka, spadek ciśnienia, utrata przytomności – wymagają natychmiastowej reakcji.
W Polsce wstrząs anafilaktyczny może dotyczyć 130 tysięcy osób i zgodnie z raportem epidemiologicznym obejmującym lata 2008–2015 z jego powodu w Polsce umiera ok. 100 osób rocznie.
Jeśli nie zostanie on zatrzymany, osoba, która go doświadcza, ma kilka, może kilkanaście minut życia. W wielu przypadkach o przeżyciu decyduje natychmiastowy dostęp do adrenaliny.
Istotna rola diagnostyki
Eksperci podkreślają, że w sytuacji niepokojących objawów kluczowe jest właściwe zdiagnozowanie osoby, która miała swój pierwszy w życiu przypadek wstrząsu. Umożliwia to dostęp tej osoby do adrenaliny, co daje pewność, że kolejne anafilaksje nie zakończą się zgonem.
Diagnostyka opiera się o objawy kliniczne i wywiad z pacjentem, które nie zawsze będą prowadzić do poznania przyczyny reakcji alergicznej. Bywają przypadki, gdzie reakcja może być sumą kilku elementów, jak np. infekcji, leków, pokarmu i wysiłku. Albo lekarz ma do czynienia z anafilaksją idiopatyczną, gdzie przyczyna nie jest znana.
Niezależnie od tego, taki pacjent powinien otrzymać receptę na adrenalinę, tak aby móc zareagować niezwłocznie w przypadki ewentualnych kolejnych wstrząsów w przyszłości.
Preparat z adrenaliną w innowacyjnej formie
W Polsce pojawił się właśnie pierwszy preparat z adrenaliną w innowacyjnej formie podania – aerozolu donosowym. To automatyczne urządzenie, które nie wymaga użycia igły ani wykonania zastrzyku. Jest gotowe do zastosowania w sytuacji nagłej – po jego uruchomieniu podawana jest pełna, pojedyncza dawka adrenaliny.
Nie trzeba go wcześniej przygotowywać ani odpowietrzać. Lek wchłaniany jest przez błonę śluzową i natychmiast rozprowadzany po organizmie.
Donosowa droga podania adrenaliny może być szczególnie istotna dla osób, które odczuwają lęk przed igłami albo mają trudności z zastosowaniem automatycznego wstrzykiwacza w sytuacji silnego stresu. To także kolejna możliwość, którą lekarz może uwzględnić, dobierając sposób doraźnego podania adrenaliny.
Dlaczego to ważna zmiana?
W przypadku anafilaksji liczy się nie tylko dostęp do adrenaliny, ale również możliwość jej szybkiego zastosowania. Badanie przeprowadzone w Stanach Zjednoczonych wśród dzieci, nastolatków oraz osób dorosłych, którym przepisano automatyczny wstrzykiwacz adrenaliny, wykazało, że tylko 44 proc. badanych deklarowało noszenie przy sobie co najmniej jednego urządzenia przez cały czas.
Wśród osób posiadających wstrzykiwacz jednym z najczęściej wskazywanych powodów jego niezastosowania podczas najcięższej reakcji było to, że urządzenie nie było dostępne.
Pojawienie się donosowej formy adrenaliny oznacza więc, że pacjenci zagrożeni anafilaksją otrzymują kolejną możliwość przygotowania się na sytuację, w której konieczne jest natychmiastowe zastosowanie adrenaliny.
Co jeszcze warto wiedzieć?
Donosowa adrenalina jest lekiem dostępnym na receptę. O tym, czy jest odpowiednim rozwiązaniem dla konkretnego pacjenta, decyduje lekarz. W przypadku osób, którym zalecono posiadanie adrenaliny na wypadek anafilaksji, ważne jest, aby wiedziały, kiedy i jak zastosować przepisany lek oraz co zrobić po jego użyciu.
Zastosowanie adrenaliny nie zastępuje konieczności uzyskania pilnej pomocy medycznej. Nowa droga podania nie zmienia też najważniejszej zasady postępowania z anafilaksją: w sytuacji zagrożenia liczy się szybkie zastosowanie adrenaliny w jakiejkolwiek formie.
